Radio
Podcast
Multimedia
Trong khuôn khổ cuộc thi VINFORMATION 2026 với chủ đề “Những ‘mảnh ghép’ Việt Nam trong thời đại số”, nhóm học sinh của Trường Trung học Vinschool Times City gồm 4 bạn: Nguyễn Thanh Thủy (lớp11A10), Nguyễn Đỗ Đức Lương (lớp 10A2), Hoàng Phạm Bảo Trân (lớp 9B1) và Hoàng Minh Tuệ (lớp 8B3) được sự hướng dẫn của các Giáo viên, ThS. Cao Thị Việt Anh - Tổ trưởng Chuyên môn Lịch sử và ThS. Nguyễn Phương Nam đã lựa chọn chủ đề “Di sản không ngủ: Từ cố đô đến không gian số” làm nội dung cho cuốn sách dự thi. Không chỉ đơn thuần là một cuốn sách lịch sử, đây còn là kết quả của một hành trình học tập - trải nghiệm - sáng tạo đầy cảm hứng, thể hiện cách tiếp cận mới mẻ của thế hệ trẻ đối với di sản dân tộc trong thời đại số.
Dự án “Di sản không ngủ: Từ cố đô đến không gian số”
Trong bối cảnh giáo dục đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng phát triển năng lực và gắn với thực tiễn, việc học sinh chủ động sáng tạo sản phẩm học tập có giá trị xã hội đang trở thành một xu hướng đáng chú ý.
Với dự án “Di sản không ngủ: Từ cố đô đến không gian số”, nhóm học sinh tiếp cận lịch sử Việt Nam thông qua hệ thống các cố đô - những không gian hội tụ rõ nét nhất về quyền lực, văn hóa và tư duy của người Việt qua các thời kỳ. Từ Phong Châu - kinh đô đầu tiên của nhà nước Văn Lang, đến Cổ Loa của nhà nước Âu Lạc, Hoa Lư thời Đinh - Tiền Lê, Thăng Long hơn một thiên niên kỷ trải qua các thời Lý, Trần, Lê sơ, thời Mạc, thời vua Lê, chúa Trịnh, thành Tây Đô của nhà Hồ, kinh đô kháng chiến Vạn Lại - Yên Trường thời Lê Trung hưng và Phú Xuân (Huế) thời Nguyễn… mỗi cố đô được xem như một “mảnh ghép” quan trọng trong bức tranh lịch sử dân tộc.
Bên cạnh đó, dự án còn mở rộng nghiên cứu đến các hành cung, những “kinh đô thứ hai” của đất nước như Tức Mặc - Thiên Trường (thời Trần), Lam Kinh (thời Lê sơ), Dương Kinh (thời Mạc); Thành Hoàng Đế - trung tâm quyền lực của phong trào Tây Sơn và Phượng Hoàng Trung đô - khát vọng dang dở của vua Quang Trung về việc xây dựng một kinh đô mới của triều Tây Sơn. Sự tồn tại của các hành cung cho thấy tính đa dạng và linh hoạt trong tổ chức quyền lực của các triều đại Việt Nam.
Thông qua cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu xuyên suốt theo diễn trình lịch sử, các cố đô, hành cung được hệ thống hóa, không còn là những mốc thời gian rời rạc, mà được đặt trong dòng chảy liên tục của thời gian, của lịch sử, có sự kế thừa và phát triển, thay đổi theo từng bối cảnh lịch sử.
Kết hợp công nghệ - đưa di sản “sống” trong thời đại số
Để hoàn thành nội dung bản thảo cuốn sách “Di sản không ngủ: Từ cố đô đến không gian số”, nhóm học sinh đã phải đối mặt với không ít khó khăn. Việc tổng hợp và kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn khác nhau đòi hỏi sự cẩn trọng và kiên trì. Bên cạnh đó, việc chuyển hóa kiến thức lịch sử đầy tính học thuật thành nội dung dễ hiểu, hấp dẫn với người đọc trẻ cũng là một thách thức lớn. Nếu chỉ dừng lại ở việc ghi chép và tổng hợp, cuốn sách sẽ khó tạo được sự khác biệt. Vì vậy, nhóm đã lựa chọn một hướng đi mới: kết hợp nội dung lịch sử với công nghệ số. Để có thể truyền tải kiến thức một cách chính xác và sinh động trên các nền tảng số, nhóm đã vận dụng phương pháp chuyên gia, tham vấn ý kiến của các nhà khoa học là PGS. TS. Nguyễn Đức Nhuệ và TS. Lê Thùy Linh đến từ Viện Sử học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), kết hợp những kiến thức từ trang sách đến trải nghiệm thực địa qua những chuyến đi tìm hiểu cố đô Phong Châu, di tích Cổ Loa, cố đô Hoa Lư, Nhà Quốc hội và Bảo tàng dưới lòng đất trong khuôn viên Nhà Quốc hội, Hoàng thành Thăng Long, Thành Nhà Hồ, Vạn Lại - Yên Trường,…
Để có thể kết hợp giữa nội dung và công nghệ, các em đã phải tự học thêm về thiết kế, dựng hình, biên tập nội dung… để đảm bảo sản phẩm vừa có giá trị học thuật, vừa có tính trải nghiệm. Bằng nỗ lực của cả team, bản thảo cuốn sách đã hoàn thành với yếu tố công nghệ được sử dụng một cách sáng tạo, mang lại hiệu ứng tích cực. Người đọc không chỉ được tiếp cận thông tin dưới dạng văn bản bằng song ngữ (tiếng Việt, tiếng Anh), mà còn có thể trải nghiệm thông qua các mô hình 3D và thực tế ảo, hình ảnh trực quan giúp cho người đọc dễ dàng “bước vào” không gian lịch sử, thay vì chỉ quan sát từ bên ngoài.
Video thực tế và các mini game, “bảo tàng ảo” và “trải nghiệm số” được đưa vào khiến cách tiếp cận lịch sử trở nên sinh động, dễ gần và dễ nhớ.
Audio book đặc biệt dành cho người khiếm thị không chỉ có ý nghĩa về công nghệ mà còn mang đậm tính nhân văn. Ngoài ra, audio book hỗ trợ đắc lực cho người bận rộn tranh thủ tìm kiếm thông tin, nâng cao kiến thức, cho người cao tuổi khó khăn khi đọc sách báo, người học ngoại ngữ,… Tất cả những yếu tố trên cho thấy khả năng tiếp cận cộng đồng rộng rãi của dự án.
Việc ứng dụng công nghệ vào việc dạy và học môn Lịch sử - một môn học vốn bị coi là nhàm chán, khô khan - khiến môn học trở nên sinh động, hấp dẫn, không chỉ phù hợp với xu hướng học tập hiện đại, mà còn đặc biệt hiệu quả trong việc tiếp cận thế hệ Gen Z - những người quen với môi trường số và trải nghiệm đa phương tiện.
Nguyễn Đỗ Đức Lương - một trong những thành viên của dự án, tác giả tham gia biên soạn cuốn sách cho rằng: “Trong thời đại trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, việc học không còn chỉ là tiếp nhận thông tin, mà là khả năng kết nối, trải nghiệm và sáng tạo. Lịch sử nếu được kể đúng cách, hoàn toàn có thể trở thành một lĩnh vực hấp dẫn”. Gen Z chủ động “kể lại” lịch sử bằng ngôn ngữ thời đại số, bằng ngôn ngữ của thế hệ trẻ là dấu hiệu đáng mừng về một thế hệ không thờ ơ với lịch sử. Chỉ cần cách tiếp cận phù hợp, khi được trao cơ hội và không gian sáng tạo, các em hoàn toàn có thể chủ động tìm hiểu, tái hiện và lan tỏa giá trị lịch sử theo cách của mình, thể hiện rõ trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với di sản và lịch sử dân tộc. Các em không chỉ học môn Lịch sử để thi, mà còn học để hiểu, để tự hào, trân trọng hơn những giá trị của quá khứ và cao hơn là để chia sẻ, lan tỏa những giá trị văn hóa của dân tộc tới cộng đồng.
