Radio
Podcast
Multimedia
Mức độ nguy hiểm của chủng virus bại liệt mới
Đại diện Tổ chức Y tế TG cũng đưa ra cảnh báo, nguy cơ vi rút xâm nhập Việt Nam là rất cao, nhất là khi giao lưu dân cư lớn, vệ sinh môi trường chưa đồng đều và di biến động mạnh dịp cuối năm. Tình hình toàn cầu cũng phức tạp khi nhiều nước tiếp tục bùng phát các chủng vi rút bại liệt biến đổi gen.
Trao đổi với PV VOV2, PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt - Trường ĐH Y Hà Nội - thành viên Mạng lưới đánh giá và ứng phó về lâm sàng các bệnh mới nổi của WHO cho biết, bại liệt là một bệnh chúng ta đã thanh toán thành công trong quá khứ, do đó, sự xuất hiện của chủng virus mới này chưa chắc đã có độc lực cao hơn so với các chủng hoang dại mà chúng ta đã biết và kiểm soát được.
“Tuy nhiên, sự bùng phát ổ dịch bại liệt ở một số quốc gia, trong đó có Lào, Pakistan hoặc là Afganistan cho thấy tỷ lệ sử dụng vaccine bại liệt ở trong quần thể hiện nay đang giảm xuống. Do đó, mức độ nặng của bệnh cũng như khả năng lan truyền bệnh, chắc chắn sẽ cần phải được theo dõi trong một vài tháng tới để xem khả năng lây nhiễm hiện nay của bệnh ra sao (chỉ xuất hiện ở từng khu vực nhỏ, ở khu vực quốc gia hay là nó có khả năng lan rộng trên quy mô vùng hoặc là trên châu lục). Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng, với kinh nghiệm của nước ta đã từng có đối với việc thanh toán thành công bệnh bại liệt thì chúng ta cũng không nên quá hoang mang, ít nhất là ở thời điểm hiện tại về mức độ nặng của virus này”- PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt chia sẻ.
Việt Nam có gặp thách thức trong phòng chống bệnh bại liệt?
Tại cuộc họp để đánh giá nguy cơ dịch bại liệt xâm nhập vào Việt Nam được Bộ Y tế tổ chức vừa qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết, Việt Nam đã được WHO công nhận thanh toán bệnh bại liệt từ năm 2000, với hơn 95% trẻ em được tiêm và uống vaccine bại liệt trong nhiều năm. Tuy nhiên, Việt Nam cũng tiềm ẩn nguy cơ vì tỷ lệ tiêm chủng bại liệt vài năm gần đây chưa đạt chỉ tiêu. Năm 2024, bOPV chỉ đạt 73%, trong khi mũi IPV2 đạt 86%.
Cùng với đó, hệ thống giám sát liệt mềm cấp tại một số địa phương chưa đạt ngưỡng tối thiểu 2/100.000 trẻ dưới 15 tuổi. Giám sát môi trường – công cụ quan trọng để phát hiện sự lưu hành âm thầm của vi rút – đã tạm dừng từ cuối năm 2023, làm giảm khả năng phát hiện sớm.
Theo phân tích của WHO và Sáng kiến Toàn cầu về thanh toán bại liệt (GPEI), Việt Nam đang đối mặt ba nguy cơ chính: Nguy cơ dịch tễ - địa lý do giáp Lào; Nguy cơ từ khoảng trống miễn dịch; Nguy cơ từ khoảng trống giám sát.
PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt cho hay, qua thực tế, sự bùng phát dịch bại liệt có liên quan chặt chẽ tới độ bao phủ của vaccine, nghĩa là ở các quốc gia duy trì được tỷ lệ tiêm chủng cao có thể là sử dụng vaccine đường uống hoặc vaccine được tiêm thì gần như không ghi nhận được bất kỳ ca mắc nào.
“Khoảng trống miễn dịch ở một số quốc gia như Lào, Afganistan hoặc là Pakistan thì nó liên quan chủ yếu tới độ bao phủ của vaccine. Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới vừa trải qua đại dịch Covid 19 – điều này cũng đã có những ảnh hưởng nhất định tới việc tiêm chủng và việc duy trì chương trình tiêm chủng mở rộng ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên, khả năng bùng phát dịch ở diện rộng thì tôi nghĩ là không cao do chúng ta duy trì được chương trình tiêm chủng mở rộng, tỷ lệ tiêm chủng của chúng ta không thấp”- BS Đạt nhấn mạnh.
Chủ động phòng bệnh và vai trò của mỗi người dân
Trước diễn biến phức tạp của bệnh bại liệt, Bộ Y tế đã liên tục chỉ đạo các đơn vị trực thuộc triển khai các biện pháp chủ động phòng, chống với các hoạt động cụ thể. Ngành y tế khuyến cáo các địa phương không chủ quan trước nguy cơ, bảo đảm nguyên tắc bốn tại chỗ khi có tình huống dịch.
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Liên Hương- Thứ trưởng Bộ Y tế thông tin: “Các địa phương thuộc Trung ương chủ động phòng chống bệnh bại liệt như tăng cường giám sát các trường hợp liệt mềm cấp, tăng cường hoạt động tiêm chủng thường xuyên để duy trì và nâng cao tỷ lệ miễn dịch trong cộng đồng. Tổ chức đánh giá nguy cơ và nâng cao năng lực xét nghiệm đồng thời giao nhiệm vụ cụ thể cho các viện để hoàn thiện các hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật, xây dựng kế hoạch năng lực giám sát đáp ứng nguy cơ bùng phát bệnh bại liệt tại Việt Nam”.
Đại diện Bộ Y tế cũng yêu cầu tăng cường phối hợp xuyên biên giới với Lào, chia sẻ thông tin với WHO và mạng lưới bại liệt toàn cầu nhằm bảo đảm hỗ trợ kỹ thuật, vắc xin và kinh phí khi cần thiết.
WHO khuyến nghị Việt Nam sẵn sàng triển khai chiến dịch tiêm chủng bổ sung bOPV tại các tỉnh nguy cơ cao, đồng thời tăng cường tiêm bù, tiêm vét tại các địa phương còn lại. Việc xây dựng Kế hoạch chuẩn bị và ứng phó dịch bại liệt toàn diện – bao gồm tiêm chủng, giám sát, xét nghiệm và phối hợp liên quốc gia – cần được hoàn thành sớm.
PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt cho rằng, đối với nước ta, biện pháp tốt nhất có thể áp dụng được, đó là cần phải đánh giá lại mức độ bao phủ của chương trình tiêm chủng đối với bệnh bại liệt bởi nếu duy trì được tỷ lệ tiêm phòng, tỷ lệ uống vaccine bại liệt ở mức độ cao thì đây là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ mỗi người và cả cộng đồng trước căn bệnh này.
“Cùng với việc mở rộng tỷ lệ bao phủ của vaccine thì đối với từng cá nhân, tôi nghĩ việc quan trọng nhất đó là chúng ta cần phải sử dụng nước sạch. Chúng ta cần phải vệ sinh bàn tay thật tốt. Bởi lẽ bại liệt là một bệnh do virus gây ra, có khả năng lây truyền qua đường tiêu hóa, nên con đường ngắn nhất và trực tiếp nhất để lây lan bệnh đó chính là qua bàn tay và qua các thói quen sinh hoạt. Chính vì thế, chúng ta cần giữ bàn tay sạch, vệ sinh bàn tay thường xuyên, sử dụng nước sạch, quản lý nước thải để chúng ta giảm khả năng lây bệnh qua đường tiêu hóa. Với cách làm này, tôi nghĩ rằng, chúng ta hoàn toàn có khả năng phòng tránh sự bùng phát của bại liệt tại Việt Nam”- BS Đạt nói.
Hiện nay, chúng ta có 2 dạng vaccine bại liệt sử dụng theo đường uống và đường tiêm. Ở quy mô nhỏ, vaccine đường uống rất hiệu quả. Còn với trẻ nhỏ đã bị bỏ lỡ mũi tiêm bại liệt, lời khuyên của chuyên gia là cha mẹ của trẻ không nên quá hoang mang, cần kiểm tra kỹ lại lịch tiêm chủng của con em mình.
“Nếu trẻ chưa được sử dụng vaccine phòng bại liệt, cha mẹ nên đưa trẻ tới các cơ sở y tế, trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn và sử dụng vaccine. Thứ hai, chúng ta có thể tiếp tục theo dõi các thông tin và khuyến cáo của Bộ Y tế để biết được rằng, khi nào Bộ Y tế sẽ triển khai các chiến dịch tiêm chủng tại khu vực sinh sống của mình để kịp thời được tư vấn và sử dụng vaccine bại liệt để phòng bệnh cho bản thân và các thành viên khác trong gia đình”- PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt nhấn mạnh.
