Ngày 5/4/2024, Chính phủ ban hành Nghị định 38/2024/NĐ-CP quy định về hành vi vi phạm, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả và thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực thủy sản, có hiệu lực từ 20/5/2024. Nghị định này nhằm tăng cường quản lý nhà nước, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thủy sản, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững ngành thủy sản.

Theo ông Dương Văn Xuyên, Giám đốc HTX Làng Chài, thuộc Vịnh Bái Tử Long, tỉnh Quảng Ninh, HTX hiện đã quy hoạch nguồn nuôi trên biển, giúp bà con có giấy tờ, diện tích mặt nước nuôi trồng rõ ràng, sản phẩm có truy xuất nguồn gốc để đưa sản phẩm ra thị trường trong và ngoài nước. Để đạt được điều này, HTX luôn chú trọng công tác bảo vệ môi trường. "Trước kia thường thu gom chất thải, xác cá chết bừa bãi, giờ thì chúng tôi có những quy định rất khắt khe, mỗi hộ gia đình đều phải có khu xử lý riêng, trước kia dùng hóa chất nhiều, giờ dùng vi sinh, giữ được môi trường sạch" - ông Xuyên cho hay.

Việc tuân thủ về quy định về môi trường như HTX Làng Chài đang áp dụng hoàn toàn phù hợp với quy định của pháp luật. Nghị định 38/2024 tập trung xử lý các vi phạm hành chính liên quan đến sản xuất, kinh doanh thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản và khai thác thủy sản trái quy định. Các hành vi vi phạm bao gồm việc sản xuất, kinh doanh khi chưa có giấy chứng nhận đủ điều kiện, sử dụng nguyên liệu không bảo đảm chất lượng, bán hàng trong môi trường ô nhiễm, không có dụng cụ bảo quản, hay khai thác thủy sản trong vùng cấm, mùa cấm.

Về mức xử phạt, Nghị định quy định cụ thể với mức phạt từ 2 triệu đến 50 triệu đồng tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Ngoài phạt tiền, còn có biện pháp khắc phục hậu quả như đình chỉ hoạt động, buộc tiêu hủy hàng hóa vi phạm hoặc khôi phục lại tình trạng ban đầu của môi trường. Đồng thời, Nghị định quy định rõ thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt, bảo đảm việc xử lý nghiêm minh, minh bạch. Luật sư Nguyễn Phương Anh – Công ty luật A&H – Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội nhìn nhận: Đây là bước tiến quan trọng trong việc kiểm soát hoạt động thủy sản, bảo vệ nguồn lợi và môi trường biển Việt Nam. "Nghị định 38 đã quy định cụ thể hóa các hành vi vi phạm theo từng nhóm đối tượng. Đây là cơ sở để cơ quan quản lý ở địa phương có căn cứ để xử lý trong công tác thanh tra, kiểm tra, đặc biệt đối với những hoạt động nhỏ lẻ, phân tán vốn khó kiểm soát".

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 38/2024 là việc tăng cường biện pháp khắc phục hậu quả. Việc buộc tiêu hủy sản phẩm vi phạm hay khôi phục lại hiện trạng môi trường không chỉ mang tính răn đe mà còn yêu cầu tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm trực tiếp đối với tác động mà hành vi vi phạm gây ra. Theo đánh giá của luật sư Hà Huy Phong, Giám đốc điều hành Công ty Luật TNHH Inteco, Trưởng Ban pháp chế Hội Kinh Tế Môi Trường Việt Nam, đây là hướng tiếp cận phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Khi thực hiện nghiêm chỉnh sẽ đảm bảo mục tiêu phát triển thủy sản bền vững, đạt được mục đích nuôi trồng, đánh bắt cũng như gìn giữ, tạo môi trường phát triển cho tương lai.

Theo đánh giá của những chuyên gia pháp luật, Nghị định 38/2024/NĐ-CP đã hoàn thiện khung pháp lý xử phạt vi phạm hành chính nhằm bảo vệ và phát triển bền vững ngành thủy sản, bởi có tính bao quát tốt, tiếp cận sát thực tế, chú trọng cả xử phạt lẫn phòng ngừa. Việc thực thi hiệu quả Nghị định sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sản xuất và bảo vệ môi trường biển, tạo nền tảng cho ngành thủy sản phát triển bền vững trong thời gian tới.