Nghe bài viết tại đây:

Một số hình thức khai thác thủy sản có tính chất hủy diệt, tận diệt và hủy hoại môi trường dễ nhận biết nhất như: Xung điện, chất nổ, chất độc, ánh sáng mạnh, mắt lưới nhỏ, ngư cụ không có tính chọn lọc cao, khai thác ven bờ biển, khai thác vào thời điểm sinh sản...

Gia đình ông Hữu Nghị (xã Thới Bình, tỉnh Cà Mau) sống dựa vào việc đi xiệt (kích) cá để bán. Năm ngoái, ông Hữu Nghị đã mang bộ xiệt điện đến Công an địa phương giao nộp.

"Trước đây cũng không hiểu biết, để mưu sinh hằng ngày cũng đi xiệt cá bán, lo cho con ăn học, rồi lo cuộc sống gia đình nữa. Được tuyên truyền thì mới mang xiệt đi nộp, cũng biết đến sự cố tai nạn điện khi xiệc, cũng được nhà nước hỗ trợ ngược lại phần quà, cũng có ý nghĩa", ông Nghị nói.

Người dân ở đây nhận định, một thời gian dài tình trạng sử dụng kích điện đánh bắt tận diệt đã làm suy giảm nghiêm trọng nguồn lợi ven biển hoặc kênh mương.

Một khó khăn rất cơ bản của cơ quan chức năng trong việc xử lý và "nói không với xiệt điện trong khai thác" là những người xiệt cá, kiếm thu nhập chủ yếu ở hộ nghèo, khó khăn.

Để giải quyết vấn đề, bên cạnh việc tăng cường tuyên truyền, xử lý các hành vi xiệt cá tận diệt để răn đe, các xã ở Cà Mau đã vận động xã hội hóa các phần quà gồm: gạo, mì tôm, dầu ăn,… khuyến khích người dân mang xiệt giao nộp, kết quả mang lại rất tích cực.

"Ý thức của người dân khi được vận động cũng tốt. Khi họ biết pháp luật cấm thì bà con cũng nghe, mang nộp để không đi xiệt bị bắt, rồi bị phạt", bà Ngô Thị Phương ở Cà Mau - người thường xuyên tham gia các buổi tuyên truyền nêu rõ.

Còn tại vùng biển ven bờ tỉnh Thừa Thiên Huế, nhiều chiếc tàu giã cào công suất lớn thời gian trước vẫn ngang nhiên hoạt động. Tình trạng giã cào và lưới kéo khai thác tận diệt này khiến hệ sinh thái môi trường gần bờ và nguồn lợi thủy sản tại khu vực này bị hủy hoại nghiêm trọng.

Tàu giã cào ở Huế (Ảnh: VOV.VN)

Ông Lê Văn Thành, ngư dân xã Phú Thuận, huyện Phú Vang nay là phường Thuận An, thành phố Huế cho biết, do giã cào đánh bắt gần bờ nên cá sinh sản không kịp. "Ngư dân cũng yêu cầu chính quyền với đồn biên phòng ngăn cản giã cào để ngư dân làm ăn".

Nắm bắt tình hình người dân phản ánh, cơ quan chức năng địa phương xác định, việc xử lý việc tàu giã cào đánh bắt vùng biển gần bờ là vấn đề cấp thiết, bởi tính chất các vụ việc diễn biến ngày càng phức tạp, nguy cơ xung đột giữa người hành nghề giã cào với ngư dân địa phương.

Lực lượng chức năng đã tăng cường tuần tra, xử lý nhưng tình trạng khai thác thủy sản gần bờ biển bằng tàu giã cào và lưới kéo khai thác tận diệt ven bờ vẫn còn xảy ra. PGS.TS Vũ Thanh Ca-chuyên gia lĩnh vực môi trường, biển và hải đảo cho biết, khai thác tận diệt là mối nguy cho loài và môi trường sống của muôn loài khác. Bởi sự tồn tại của loài này liên quan mật thiết đến các loài trong hệ sinh thái biển cả.

"Những con cá này thực ra là loài thú biển, là thành phần cực kỳ quan trọng của hệ sinh thái biển. Nhờ có loài cá này mà vùng biển trở nên khỏe mạnh", chuyên gia Vũ Thanh Ca cho rằng cần đẩy mạng hơn nữa công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật thông qua cơ sở.

Trước tình hình phức tạp nêu trên, bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát và tuyên truyền, giáo dục, giúp đỡ ngư dân nghèo vốn liếng, tạo công ăn việc làm để giúp họ từ bỏ những phương tiện đánh bắt trái phép.

Quản lý chặt chẽ các nguồn cung cấp thuốc nổ, phương tiện xung điện, giã cào cùng các phương tiện đánh bắt thủy sản kiểu tận diệt khác và xử lý nghiêm minh những kẻ buôn bán trái phép phải được xem là biện pháp quyết định để chấm dứt việc đánh bắt thủy sản bằng các phương tiện hủy diệt.

Ngoài ra, tăng mức xử phạt cũng là điều đáng quan tâm, vì theo những người làm công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản, mức quy định xử phạt hiện nay là quá nhẹ, không đủ để răn đe những kẻ vi phạm.

Tài nguyên hải sản không phải là vô tận. Hậu quả của nạn khai thác tận diệt và sử dụng ngư cụ ảnh hưởng đến nguồn tài nguyên đã rõ ràng. Bây giờ là lúc các cơ quan chức năng cần vào cuộc mạnh mẽ hơn để cải thiện, giúp ngư dân thay đổi tư duy cùng bảo vệ tài nguyên và phát triển nghề cá bền vững, hướng tới những “ngư trường xanh”./.